أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

7

قانون ( فارسى )

2 - زردپيهاى حجابى را - كه در برابر درزهاى كاسهء سر به مغز چسبيده است - ثابت نگاه مىدارد . ( رويشگاه اين زردپيها است . نسخه ) . 3 - در آخرين قسمت زيرين اين پردهء ميانجى و به سوى قسمت عقبى آن ، افشره‌گاه ( معصره ) موجود است كه ريزش‌گاه خون است و خون به فضايى حوض مانند مىريزد . جويرگهاى ساكن مغز كه از حوضچهء پر از خون جدا مىشوند خون برمىدارند و خون از حوضچه جدا مىشود و در اين جويرگها به جريان مىافتد ، در اثناى اين جريان خون همرنگ مغز مىشود . رگهاى ديگرى خون را از دهانهء جويرگها تحويل مىگيرند و آن را در دو رگ جمع مىكنند كه اين را بعدا شرح خواهيم داد . دو چيزك برآمده كه شبيه دو پستانك هستند ، از قسمت جلوى مغز روييده‌اند و سرچشمهء حس بويايى مىباشند . اين دو پستانك مانند ، در نرمى و سفتى ميانه هستند . از نرمى گوهر مغز در گذشته‌اند و به سفتى پيها نرسيده‌اند . پوشش سراسر مغز دو پرده‌اند ( دو آبشامه ) يكى نازك و تنك و آن ديگر ، نسبتا سفت و ستبر . پردهء اولى كه با مغز در تماس است نازك است . پردهء بالاتر كه با استخوان در تماس است سفت و ستبرتر است . تا اين پردهء نازك و نسبتا ستبر در ميانهء مغز - كه نرم است - و استخوان سر - كه سخت است - ميانجى باشند و نگذارند درحالىكه مغز و استخوان كاسهء سر باهم تماس پيدا مىكنند مغز از استخوان آسيب بيند . زيرا در حالات معينى آن دو باهم تماس پيدا مىكنند . مثلا : 1 - هرگاه حجم مغز فزونى يابد . 2 - گاهى كه بعد از بسته شدن باز مىشود و مىگسترد . 3 - گاهى كه دارندهء مغز ، جيغ و فرياد بيش از اندازه را سر مىدهد كه مغز به سوى بالا تكان مىخورد و با كاسهء سر برخورد مىنمايد . دو آبشامهء نامبرده حاجزى ميان مغز و كاسهء سر شده‌اند كه اين سخت و آن نرم را از هم جدا نگه دارند و از آن جهت دو تا هستند تا يكى از آنها رأسا با استخوان كاسهء سرى - كه سخت است - و ديگرى رأسا با مغز - كه نرم است - مستقل باشند و هريك از آنها كارى انجام دهد كه يك نتيجهء مثبت مىدهد و آن نتيجه همان فاصله بودن ميان سخت و نرم است . از اين دو آبشامه ، آنچه رأسا با مغز در تماس است ، نازك و هم‌مزاج مغز است ؛ و آنچه كارش با استخوان كاسهء سر است ستبر است و آمادهء مقاومت با سخت است . آن آبشامهء نازك علاوه بر آنكه نگهدار مغز است ، كارهاى ديگرى هم دارد كه از اين قرارند : 1 - وسيلهء بند كردن رگهاى جهنده و ناجهنده‌اى است كه در مغز جاى دارند . 2 - آن هم مانند مشيمه ، رگها در آن مىتنند و حالت خود را حفظ مىنمايند . 3 - همين آبشامهء نازك ، در بسيارى از مواضع بزرگ و درهم پيچيدهء مغز وارد شده و به بطنهاى مغز رسيده است ؛ كه در آخرين قسمت مغز - در جايى كه مغز به سفتى گرائيده و به نگهبانى او نيازى